Wat is staar (cataract)?
Staar, ook cataract genoemd, is een veelvoorkomende oogaandoening waarbij de ooglens geleidelijk troebel wordt. Een gezonde lens is helder en zorgt ervoor dat het licht ongehinderd het netvlies bereikt. Bij staar ontstaat een vertroebeling van de troebele ooglens, waardoor het gezichtsvermogen gaat langzaam achteruit. In het begin zijn de veranderingen vaak subtiel, maar na verloop van tijd wordt het zicht wazig en wordt helder zien steeds moeilijker.
De meest voorkomende oorzaak is het natuurlijke verouderingsproces. Door veranderingen in de eiwitten van de ooglens wordt de lens troebel. Daarnaast kunnen aangeboren staar, bepaalde medicijnen, langdurig gebruik van corticosteroïden, diabetes, langdurige blootstelling aan uv-straling en eerdere oogoperaties eveneens staar veroorzaken. Bij sommige mensen kan staar zich bovendien sneller ontwikkelen dan normaal.
Wanneer staar eenmaal ontdekt is, beoordeelt de oogarts tijdens de diagnose staar hoe ernstig de ooglens troebel is geworden en welke invloed dit heeft op uw dagelijks leven. Niet iedere patiënt heeft direct een behandeling nodig. Zolang de klachten beperkt zijn, volstaan regelmatige controles. Pas wanneer het gezichtsvermogen duidelijk afneemt en dagelijkse activiteiten moeilijker worden, kan een behandeling worden overwogen.
Symptomen van staar herkennen
De symptomen van staar ontwikkelen zich meestal geleidelijk. Veel mensen merken eerst dat zij wazig zien of dat het zicht wazig wordt, terwijl een nieuwe bril nauwelijks verbetering geeft. Ook kunt u het gevoel hebben dat u door een beslagen raam kijkt. Het gezichtsvermogen wordt minder scherp en details zijn moeilijker te onderscheiden.
Een ander veelvoorkomend symptoom is dat kleuren minder helder lijken. Waar kleuren vroeger levendig waren, merkt u dat u kleuren ziet die doffer of geliger zijn. Ook wordt contrast zien lastiger, waardoor gezichten, traptreden of obstakels minder goed zichtbaar zijn.
Veel patiënten ervaren daarnaast problemen bij zien in het donker. Vooral de koplampen van tegemoetkomende auto’s kunnen hinderlijke schitteringen veroorzaken, waardoor autorijden in de avond moeilijker wordt. Sommige mensen krijgen zelfs dubbelzien met één oog. Naarmate de klachten erger worden, ontstaan er ook problemen bij televisie kijken, tv kijken, lezen of andere dagelijkse werkzaamheden. Wanneer u merkt dat uw zicht steeds verder achteruitgaat, is een bezoek aan de oogarts verstandig.
Oorzaken en risicofactoren van staar
Hoewel veroudering de meest voorkomende vorm van staar veroorzaakt, zijn er verschillende factoren die het risico verhogen. De natuurlijke veranderingen in de ooglens zorgen ervoor dat de troebele lens steeds minder licht doorlaat. Hierdoor staar ontstaat geleidelijk en neemt het zicht langzaam af.
Naast leeftijd kunnen ook aangeboren staar, diabetes, oogletsels en ontstekingen een rol spelen. Verder kunnen bepaalde medicijnen, met name corticosteroïden bij langdurig gebruik, de kans op staar vergroten. Ook langdurige blootstelling aan uv-straling en eerdere oogoperaties worden als risicofactoren beschouwd.
Soms wordt staar verward met andere oogziekten, zoals aandoeningen van de gele vlek of het netvlies. Daarom is een goede diagnose staar belangrijk. Alleen een uitgebreid onderzoek door een behandelend oogarts kan vaststellen waardoor de klachten worden veroorzaakt. Niet iedere vorm van wazig zien is namelijk het gevolg van cataract.
Diagnose en behandeling van staar
Bij een vermoeden van staar cataract onderzoekt de behandelend arts de troebele ooglens met speciale apparatuur. Tijdens dit onderzoek wordt beoordeeld hoe ernstig de vertroebeling is en hoeveel invloed deze heeft op uw gezichtsvermogen. Wanneer de klachten nog beperkt zijn, is meestal alleen een controle nodig.
Een staaroperatie is pas nodig wanneer u hinder ondervindt bij dagelijkse werkzaamheden, zoals lezen, tv kijken, televisie kijken of autorijden. De ingreep is tegenwoordig de meest uitgevoerde operatie binnen de oogheelkunde en wordt meestal onder plaatselijke verdoving uitgevoerd. Tijdens de operatie verwijdert de oogarts de troebele ooglens en vervangt deze door een heldere kunstlens. Hierdoor wordt de lens weer helder en kunnen de meeste mensen opnieuw helder zien.
Na de ingreep krijgt u meestal oogdruppels om het oog goed te laten genezen. Ernstige complicaties komen zelden voor. Enkele maanden of jaren later kan bij sommige patiënten een vertroebeling van het lenskapsel ontstaan. Dit wordt nastaar genoemd en kan eenvoudig met een korte laserbehandeling worden behandeld. Een tweede operatie is hiervoor doorgaans niet nodig.
Veelgestelde vragen over symptomen van staar
Kan staar vanzelf verdwijnen?
Nee. Zodra de lens troebel is geworden, wordt deze niet meer vanzelf helder. De vertroebeling neemt meestal langzaam toe.
Wanneer is een staaroperatie direct noodzakelijk?
Een operatie is meestal niet direct noodzakelijk. De beslissing hangt af van uw klachten en van de mate waarin uw zicht uw dagelijks functioneren beperkt.
Kan een bril staar verhelpen?
In een vroeg stadium kan een nieuwe bril tijdelijk helpen. Naarmate de troebele lens verder vertroebelt, biedt een sterkere sterkte van de bril meestal geen oplossing meer.
Hoe snel ontwikkelt staar zich?
Dat verschilt per persoon. Bij de meeste mensen ontwikkelt staar zich langzaam over meerdere jaren, terwijl het zich bij sommige patiënten sneller ontwikkelen kan door bijvoorbeeld diabetes, medicijnen of een oogletsel.
Wanneer moet ik naar een oogarts?
Maak een afspraak met een oogarts wanneer u merkt dat u steeds slechter ziet, vaker wazig gaat zien, moeite krijgt met zien in het donker, last heeft van dubbelzien of wanneer uw klachten uw dagelijkse werkzaamheden beïnvloeden. Een tijdige diagnose maakt het mogelijk om de juiste behandeling op het juiste moment te starten.